بعضی کتاب ها فقط چند روزی با ما زندگی می کنند و بعد فراموش می شوند. اما بعضی ها وارد ذهن و روح ما می شوند، چیزی را جابه جا می کنند و بعد از خواندن آنها دیگر آن آدم سابق نمی شویم. در این مقاله، 30 کتاب تاثیرگذار دنیا را معرفی می کنیم؛ نه فقط به خاطر پرفروش بودنشان، بلکه چون واقعا توانسته اند چیزی را در جهان تغییر دهند. 30 کتابی که علاوه بر ادبیات، در دنیای فلسفه، سیاست و اجتماع چیزی برای ارائه داشته اند.
چرا برخی کتاب ها ماندگار می شوند؟
نمی توان گفت که یک کتاب لزوما به خاطر فروش بالای آن، کتاب تاثیرگذاری بوده است. گاهی تاثیر یک کتاب در تغییر نگرش یک انسان دیده می شود، گاهی کتاب ها روی طرز فکر یک اجتماع تاثیر دارند و بحث و جنبش های مهمی را در اجتماع می سازند. گاهی هم روایت غمناکی از واقعیت زندگی جامعه خود هستند. همین سیاهی های کوچک روی کاغذهاست که ما را از زمان و مکان جدا می کند، به گذشتگان پیوند می دهند و راهی برای دوام آوردن در آینده به ما می دهد. پس می توان گفت کتابی ماندگار است که حتی بعد از تمام شدن هم چیزی برای فکر کردن پیش ما، جا می گذارد.
از دست ندهید! 31 کتاب برتر روانشناسی که باید بخوانید
آثاری که جهان را تغییر دادند
در اینجا کتاب هایی را بررسی می کنیم که جدا از فلسفی بودن یا رمان و علمی بودنشان، تاثیری به سزا روی اندیشه و باورهای مردم داشته اند. روایت داستان هایی که از دل خانواده، جنگ و زندان بیرون آمده اند.
1- شهریار – ماکیاولی
مردم بیشتر از پدرشان، مرگ پدرشان را فراموش می کنند.
کتابی که نه تنها در زمان خودش مورد استقبال نبود بلکه باعث طرد شدن نویسنده اش شد. مهارت ماکیاولی در فلسفه سیاسی و نگاه او به رابطه میان قدرت و اخلاق، سال هاست مورد بحث است. شاید یکی از دلایلی که مردم از ماکیاولی وحشت داشتند و او را شوم می دانستند، ارائه اصول 9 گانه ماکیاولیسم برای یک حکومت پایدار بود. اصولی که نه به مهربانی و بخشش نیاز دارد و نه به از خودگذشتگی و مردم محوری. در این کتاب با این 9 اصل آشنا می شویم و پایه های یک سیاست و یک حکومت را می خوانیم
2- دن کیشوت – میگل د سروانتس
در جهان دردی نیست که مرگ آن را علاج نکند.
پرفروش ترین کتاب تاریخ بشریت. کتابی که جلد اول آن در زندان نوشته شد و به آن لقب نخستین رمان مدرن جهان داده شد. دن کیشوت داستانی بین تخیل و واقعیت با چاشنی طنز است. شوالیه ای که در دنیای توهم و خیال کتاب هایی که خوانده، زندگی می کند. او می خواهد دنیای کتاب هایش را به واقعیت تبدیل کند. زرهی می پوشد که توان پوشیدنش را ندارد و با اسبی لاعلاج تر از خودش، برای شروع قهرمانی راهی بیابان می شود. آغاز رویارویی بین تخیل و واقعیت اینجاست. این کتاب یکی از پایه های رمان مدرن است و هنوز هم این سوال را در ذهن مخاطب می سازد: اگر برداشت ما از واقعیت با واقعیت دیگران متفاوت باشد، کدام واقعی تر است؟
3- جمهوری – افلاطون
آغاز، مهم ترین بخش هر کار است.
این کتاب از مهم ترین آثار کلاسیک فلسفه سیاسی است. افلاطون در این کتاب، گفت و گوهایی به صورت نمایشنامه بین سقراط و شخصی دیگر را بیان می کند. بحث ها در قالب حقیقت، حکومت، عدالت و جامعه ایده آل است. این کتاب نمونه بارز سوال های فلسفی و تلاش برای پیداکردن بنیاد جامعه و انسان است. اگر بتوان گفت کتاب ها توانایی تغییر دنیا را دارند، بدون شک کتاب جمهوری یکی از تاثیرگذارترین کتاب های دنیا است.
4- منشا انواع – چارلز داروین
همه ما از گونه های پیشین به وجود آمده ایم.
این کتاب یک پایه نظریه علمی است. چالش اصلی کتاب، ایجاد یک دیدگاه جدید برای انسان بود؛ دیدگاهی که طرز فکر بشر درباره جایگاه خودش در جهان را برای همیشه تغییر داد. نظریه نسب مشترک داروین هنوز هم جای بحث دارد. نظریه ای که معتقد است همه گونه ها دارای یک نسب مشترک هستند. شاید چنین بنظر برسد که این کتاب، یک کتاب زیست شناسی محض است. اما این کتاب همراه با بررسی پایه های زیستی، فلسفه، الهیات و علوم اجتماعی را هم به چالش می کشد. حتی اگر زیست شناس و یا فیلسوف هم نباشید، بازهم می توانید سراغ خواندن این کتاب بروید، چون کتاب برای غیرمتخصصین هم مناسب و قابل فهم است.
5- مانیفست کمونیست – کارل مارکس و فریدریش انگلس
کارگران جهان، متحد شوید.
یک کتاب کوچک که دنیا را به دو طبقه تقسیم کرد؛ طبقه کارگر و طبقه سرمایه دار. مارکس معتقد است که طبقه سرمایه دارها عاملی برای بدبختی جامعه هستند. او می گوید روزی کارگرها شهامت قیام کردن علیه این جهان دو نیمه شده را خواهند داشت. می توان گفت این کتاب جدا از موضع سیاسی اش، یکی از تاثیرگذارترین کتب سیاسی تاریخ است.
6- پدر پولدار، پدر بی پول – رابرت کیوساکی
ورشکستگی موقتی است ولی فقر دائمی است.
کتابی ساده انگارانه و در نگاه اول انگیزشی خیالی است. اما درواقع توانست نگرش میلیون ها نفر در مورد پول، دارایی و بدهی را تغییر دهد. یکی از دلایل تاثیرگذاری کتاب این است که در متن کتاب به جای استفاده از اصطلاحات تخصصی، از زبان مردم عادی استفاده شده است. کیوساکی در این کتاب با مقایسه دو پدر با دو دنیای متفاوت و دو دیدگاه متفاوت نسبت به پول، به خواننده دیدگاه تازه ای می آموزد؛ به خدمت در آوردن پول.
7- بینوایان – ویکتور هوگو
حتی تاریک ترین شب هم صبح می شود.
این کتاب 2 جلدی روایت کوزت و ژان والژان است. هوگو در این کتاب شخصیت ها را بهانه می کند که از فقر و بی عدالتی بگوید. داستان شخصی که در تلاش برای تغییر است اما با چالش هایی روبرو می شود. این کتاب به ما یاد می دهد حتی اگر انتخاب ما آرامش باشد گاهی زندگی به ما آشوب هدیه می دهد و اینجاست که ماندن بر سر انتخاب، مهم ترین بخش تغییر می شود. با خواندن داستان ژان والژان می بینیم که شرایط اجتماعی و انتخاب های بشر چقدر روی رفتار او اثر دارد و صرفا نمی توان انسان ها را در دو دسته خوب و بد گذاشت.
8- دنیای سوفی – یوستین گردر
تنها چیزی که برای فیلسوف شدن لازم است، توانایی شگفت زده شدن است.
دنیای سوفی، کتابی فلسفی برای آموزش فلسفه است؛ داستانی جهت دار برای آشنایی خواننده با فلسفه از زمان آغاز آن تا قرن بیستم. ماجراجویی های سوفی، دختری که به دنبال اندیشه می رود، با گرفتن نامه های مرموز آغاز می شود و ما را با زبانی ساده به پیش می برد.
اگر همیشه فکر کرده اید که فلسه فقط برای فیلسوف هاست، این کتاب باعث تغییر این دیدگاهتان می شود. جذاب بودن این کتاب دقیقا به همین خاطر است؛ گشودن دری برای ورود به فلسفه برای میلیون ها نفر.
9- مسخ – فرانتس کافکا
نمی توانم کاری کنم که دیگران مرا بفهمند.
حکایت شخصی که یک روز صبح از خواب بیدار شد و دیگر انسان نبود؛ او سوسک شده بود. قسمت جالب داستان اینجاست که او حتی نمی تواند مثل یک سوسک زندگی کند. هیچ کس نگران وضعیت او نیست و مدام او را به خاطر زندگی روزمره اش مثل وقتی که انسان بود، مورد شماتت قرار می دهند. کافکا در این کتاب مسئله هایی انسانی را مطرح می کند: فشار خانواده، بیگانگی، احساس بی ارزشی و رابطه فرد با جامعه. مسخ یک نقطه شروع برای وارد شدن به دنیای کتاب های کافکا است.
10- جنگ و صلح – لئو تولستوی
اگر همه برای عقاید خود بجنگند، دیگر جنگی وجود نخواهد داشت.
جنگ و صلح در آغاز کتابی دو وجهی است؛ در یک وجه داستان زندگی چند خانواده و در وجه دیگر فلسفه نقش انسان در تاریخ را بیان می کند. خانواده هایی که هر کدام در مرحله و مسیر متفاوتی از زندگی خود هستند. تولستوی در این کتاب نشان می دهد که تاریخ فقط توسط حاکمان و در میدان جنگ رقم نمی خورد؛ بلکه در بستر خانواده ها و زندگی روزمره شکل می گیرد. گستردگی شخصیت ها و نگاه فلسفی کتاب باعث شده این اثر بارها در فهرست تاثیرگذارترین کتاب ها قرار بگیرد.
کتاب هایی که ارزش خواندن دارند
شاید همه کتاب ها باعث تغییر جهان نشوند اما ارزش خواندن دارند. کتاب هایی که مردم سال ها پس از خواندنشان هنوز هم درباره آن ها حرف می زنند.
11- شازده کوچولو – آنتوان دوسنت اگزوپری
تو تاابد مسئول چیزی هستی که اهلی کرده ای.
این کتاب هنوز هم جزو پرفروش ترین کتاب هاست. ظاهر داستان طوری به نظر می رسد که برای کودکان نوشته شده است اما بزرگسالان بیشتر آن را می خوانند. داستان خلبان کوچک و گل او در سیاره ای دیگر هنوز هم تعریف کردنی است. اگزوپری در این کتاب از چیزهایی می نویسد که به چشم نمی آیند، مثل: دوستی، عشق و تنهایی.
12- کیمیاگر – پائولو کوئیلو
ترس از رنج، از خود رنج بدتر است.
کیمیاگر یکی از مشهورترین رمان های جهان است. داستان چوپان جوانی است که به دنبال رویایی می رود که هرشب آن را می بیند. او به دنبال گنجی در نزدیکی اهرام مصر می رود و در مسیر با افراد و اتفاقات گوناگونی دست و پنجه نرم می کند. کوئیلو در این کتاب به ما یاد می دهد که رسیدن به گنج مادی مهم نیست بلکه درس هایی که از زندگی می گیریم برای ما گنج بزرگ تری هستند. کیمیاگر کتابی کاملا ساده، خواندنی و بحث برانگیز است.
13- بیگانه - آلبر کامو
برای نخستین بار جهان را با بی تفاوتی مهربانش پذیرفتم.
اولین جملات کتاب بحث برانگیز است. جملاتی که خواننده را دچار شک می کند. مردی که خبر مرگ مادرش را در نامه می خواند اما در کمال بی تفاوتی می گوید: مادرم امروز مرده، نمی دانم شاید هم دیروز. او برای مادرش گریه نمی کند. در بسیاری از جاهای رمان با شخصیت متفاوت این مرد روبرو می شویم که در آخر هم شاید به خاطر همین تفاوت است که محکوم به قتل می شود؛ بیگانه بودن با جهان اطرافش.
14- کوری – ژوزه ساراماگو
انسان وقتی چیزی را از دست می دهد، تازه ارزشش را می داند.
در این کتاب شاهکار، می بینم که چگونه نویسنده ذهن مخاطب را به چالش می کشد. دنیایی که ناگهان تمام انسان هایش نابینا میشوند بجز یک نفر. سارماگو دنیایی بدون نظم و بدون قانون و پر از گرسنگی و بی بند و باری روبروی خواننده می گذارد. زندگی سخت زنی که تنها او می بیند و مسئولیت گروهی را برای فرار و نجات از آسایشگاه بر عهده می گیرد. در طول داستان این زن بارها آروزی نابیینا شدن می کند چون دیدن و حس کردن این دنیای بی قانون و دور از انسانیت برای زنده ماندن، برایش دشوار است.
15- مردی به نام اوه – فردریک بکمن
تنهایی فقط تنها بودن نیست؛ گاهی یعنی کسی تو را نمی بیند.
داستان درباره مردی بداخلاق در سال های پیری اوست که از همه کس و همه چیز در دنیا بدش می آید. با خواندن رمان کم کم متوجه می شویم که داستان چیز دیگری ست. بکمن در این کتاب از عشق، فقدان و تنهایی می گوید. طنز تلخ کتاب، روایت شیرینی را برای مخاطب می سازد. این کتاب در لیست پرفروش ترین کتاب های نیویورک تایمز بود.
16- هنر شفاف اندیشیدن – رولف دوبلی
ذهن ما برای تصمیم گیری منطقی طراحی نشده است.
دوبلی در این کتاب به ما یاد می دهد کمی منطقی تر استدلال کنیم. سوگیری های شناختی، تعبیرات اشتباه و سوتفاهم های ذهن یکی از دلایلی هستند که کیفیت رابطه ما در جامعه تحت تاثیر قرار میگیرد. با خواندن این کتاب راهی ساده برای تصمیم گیری درست و واقعی تر پیدا می کنیم. یاد میگیریم شفاف بیندیشیم وتاریکی هایی را که جلوی دیدن واقعیت را گرفته اند کنار بزنیم.
17- جنایات و مکافات – فئودور داستایفسکی
آدمی رازآلود است، باید تمام عمر صرف کشف او شود.
رمانی که داستایوفسکی بعد از تبعیدش نوشت. این کتاب یکی از موثرترین آثار ادبیات کلاسیک جهان است. جوانی عدالت خواه که دست به قتلی برای برقراری عدالت می زند و ازین پس تحت فشار وجدانش قرار می گیرد. کتاب ما را در مقابل پرسش های عمیق فلسفی می گذارد و تلاش می کند کشمکش بین وجدان و عدالت را حل کند؛ یکی از عمیق ترین کاوش ها در روان انسان و اخلاق.
18- صدسال تنهایی – گابریل گارسیا مارکز
در جهان هر چیزی را می توان با پول خرید، جز عشق.
این کتاب یکی از تاثیرگذارترین کتاب های قرن بیستم است. دنبال کردن چند نسل از یک خانواده، ترکیب تاریخ، سیاست، عشق و عناصر فراطبیعی باعث شده است صدسال تنهایی یکی از شناخته شده ترین آثار ادبیات آمریکای لاتین باشد. می توان گفت داستان در بستر فرهنگ آمریکای لاتین نوشته شده و بر سبک واقع گرایی جادویی تکیه دارد. عنصر اصلی رمان تنهایی است و مارکز تلاش دارد نشان دهد چرخه تکرار شونده تاریخ چگونه شکسته می شود.
19- اولیس – جیمز جویس
فکرها مثل شبح، هیچ وقت از بین نمی روند.
اولیس را نقطه اوج ادبیات مدرن می دانند. تمام رمان، داستان یک روز سه شخصیت است؛ مردی یهودی و میانسال که می داند امروز زنش به او خیانت می کند، معلم و نویسنده ای فلسفی و درگیر هنر، همسر همان مرد یهودی که خواننده ای حرفه ای است. یکی از دلایل جذابیت اولیس این است که هر کدام از 18 فصل کتاب به سبک متفاوتی نوشته شده اند. نویسنده این کتاب برای اولین بار از تکنیک جریان سیال ذهن استفاده کرد تا پرش ها و خاطرات بی ربط شخصیت ها را به مخاطب نشان دهد.
20- جنس دوم – سیمون دو بووار
تو زن متولد نمی شوی، به زن تبدیل می شوی.
درست است که کتاب توسط کلیسای کاتولیک ممنوع شد و آشوبی به پا کرد اما یکی از تاثیرگذارترین آثار قرن بیستم است که با عنوان مانیفیست فمینیسم شناخته می شود. زن چیست؟ دوبوار می گوید: مرد همواره مطلق تعریف شده و زن بعنوان دیگری و در رابطه با مرد، بعنوان یک جنس دوم شناخته شده است. این کتاب دو جلدی و شامل 7 بخش است؛ جلد اول واقعیت ها و افسانه ها و جلد دوم تجربه زیستن بعنوان یک زن.
کتاب های چالش برانگیز
همه کتاب های تاثیر گذار دنیا همیشه آرام و دلنشین نیستند. بعضی آثار دقیقا به این دلیل ماندگار شده اند که خواننده را ناراحت، عصبانی یا حتی سردرگم کرده اند. حتی فراتر از این، تاثیرگذاری برخی کتاب ها گاهی خطرناک بوده و پیامدهای غم انگیز داشته است.
21- رنج های ورتر جوان – یوهان ولفگانگ فون گوته
می توان همزمان ناامید و امیدوار بود.
کتابی که حتی خود ناپلئون آن را 7 بار خواند. تاثیر کتاب چندان زیاد بود که به تب و لرز ورتر معروف شد؛ تا جایی که گفته شد بعد از انتشار کتاب شیوه های خودکشی جوانان اروپایی به شیوه این کتاب افزایش یافته بود. داستان شامل نامه های ورتر به دوستش است. ورتری که عاشق لوته می شود و پس از ازدواج لوته، تحمل دیدن او را ندارد و خودکشی می کند. داستان اعتراضی به محدودیت های اجتماعی آن زمان است و پیش درآمد رمانتیسیسم محسوب می شود.
22- خروج نهایی – درک همفری
حق انسان برای پایان زندگی اش.
یکی از بحث برانگیزترین کتاب های قرن بیستم در حوزه مرگ و حق انتخاب فردی است. در واقع می توان گفت این کتاب راهنمایی برای بیماران لاعلاج و غیرقابل درمان است؛ دستورالعمل های گام به گام برای خودکشی. همفری پس از آن که به همسرش کمک کرد در مقابل سرطان خودکشی کند، تصمیم به نوشتن این کتاب گرفت. در کتاب راه های دقیق خودکشی نوشته شده است، حتی میزان دوز داروی لازم. و جالب است بدانید به 18 زبان دنیا ترجمه شده و تنها در کشور فرانسه چاپ آن ممنوع است.
23- مغازه خودکشی – ژان تولی
در جهانی که مرگ عادی شده... .
با وجود طنز سیاه کتاب، در نهایت به ستایش امید و زندگی می رسیم. داستان مغازه ای که تنها ابزار خودکشی در شهری نابود شده را می فروشد. شعار مغازه این است: آیا در زندگی شکست خورده اید؟ لااقل در مرگتان موفق باشید. داستان خیلی آرام و جذاب پیش می رود و به نظر می رسد خانواده در حال تحول است ولی پایان بندی نویسنده، خواننده را به شدت شوکه می کند. شاید دلیل جذابیت بیش از حد داستان همین باشد.
24- 1984 – جورج اورول
چهارراهی میان آزادی و خوشبختی وجود ندارد.
یکی دیگر از شاهکارهای جورج اورول این کتاب است. اگر پیشتر کتاب قلعه حیوانات او را خوانده باشید با سبک داستان های او آشنا هستید. 1984 یکی دیگر از تاثیرگذارترین کتاب های قرن بیستم است. جهانی که بین سه قدرت تقسیم شده و کارمند جوانی که در وزارت حقیقت، وظیفه دستکاری تاریخ را دارد. داستان سازی کتاب تصویری از شهری سیاه و خانه هایی که حتی داخل آن ها دوربین هست، مردان و زنانی که اجازه عاشقی ندارند و ذهن هایی که حتی به جرم اندیشه محکوم می شوند، در ذهن مخاطب می سازد.
25- دنیای قشنگ نو – آلدوس هاکسلی
هرکسی به کسی دیگر تعلق دارد.
دنیایی که در آن انسانی متولد نمی شود و فقط در کارخانه های انسان سازی ساخته می شود. شهر را به طبقات اجتماعی تقسیم کرده اند و فقط طبقات اول حق رهبری دارند. آدم ها با مصرف داروی سوما دیگر ناراحت و افسرده نیستند. داستان هشداری برای جامعه ای است که در آن رفاه جای آزادی را گرفته است.
26- لولیتا – ولادیمیر ناباکوف
من همیشه به این فکر می کنم که چگونه کلمات می توانند واقعیات را تغییر دهند.
داستان از زبان مردی است که در تمام مسیر خود را قربانی می داند و تلاش می کند کارهای خود را توجیه کند. او عاشق دختری کم سن می شود که برای نزدیک ماندن به او تصمیم می گیر با مادرش ازدواج کند. خواننده در این کتاب باید تلاش کند میان واقعیت و توهم تمایز قائل شود.
27- محاکمه – فرانتس کافکا
قانون برای همه هست، اما همه به صورت یکسان به آن دسترسی ندارند.
این کتاب در فهرست 100 کتاب برتر قرن قرار دارد. کتابی ناتمام از کافکا که دوستش ماکس برود، یک سال پس از مرگ کافکا آن را منتشر کرد. داستان شخص بی گناهی که به دادگاهی با زمان و قوانین مبهم محکوم شده است. کافکا می خواست در این کتاب سیستم پوچ و تهدید آمیزی را که انسان در آن گرفتار شده را به خواننده نشان دهد.
28- کلبه عمو تام – هریت بیچر استو
دل انسان را نمی توان برای همیشه به بند کشید.
کلبه عمو تام، یک رمان کاملا ضدبرده داری است. داستان دو وجه دارد: یکی داستان عمو تام، برده ای میانسال و وفادار که زیر شکنجه های صاحبش کشته می شود و دیگری داستان الیزا که همراه با پسرش از برده بودن فرار می کند. این رمان زمینه ای برای جنگ داخلی ایجاد کرد و احساسات ضدبرده داری را تا حدی برانگیخت که آبراهام لیکن در ملاقات با نویسنده این کتاب گفت: تو همان زن کوچکی هستی، که این جنگ بزرگ را راه انداخت؟
29- رمز داوینچی – دن براون
قدیمی ترین دشمن بشریت، خود بشر است.
رمانی با ژانر معمایی-تعقیبی که یکی از پرفروش ترین کتاب های تاریخ است. داستان پیدا شدن جسد برهنه رئیس موزه لوور پاریس که ژستی رمز آلود مثل نقاشی آناتومی داوینچی دارد. بحث هایی داغ از ترکیب تاریخ کلیسا و هنر را در این کتاب می خوانیم.
30- انسان در جست و جوی معنا – ویکتور فرانکل
معنا را نمی توان به زور ساخت، باید آن را کشف کرد.
روانپزشکی که در دام ناامیدی و ظلم و مرگ در اردوگاه های کار اجباری می افتد. برای دوام آوردن و زنده نگه داشتن امید، دنبال معنا می گردد. داستان تجربه های عینی فرانکل در اردوگاه های نازی ها است. روایت سیاه مرگ و زندگی است. او می گوید: اگر رنج را نتوان از بین برد پس تنها راه دوام آوردن، تغییر نگرش نسبت به رنج است.
جمع بندی
وقتی از تاثیرگذارترین کتاب های دنیا می گوییم همیشه نباید انتظار داشته باشیم رمان هایی با پایان خوب و خوش باشند. گاهی کتاب ها باورهای ما را به چالش می کشند، گاهی جهان را از دید دیگری پیش رویمان می گذارند و بعضی کتاب ها تاریخی فراموش شده را زنده می کنند. اگر دنبال کتابی برای شروع هستید لزومی ندارد از همان ابتدا دنبال مشهورترین کتاب دنیا بگردید کافی است کتابی را شروع کنید که شما را به فکر کردن برساند.