نوشیدنی های مناسب برای از بین بردن چربی خون

چربی خون، همان دشمن خاموشیست که نمی شناسیمش!

تا حالا شده یه روز صبح از خواب بیدار بشید و حس کنید حالتون خوب هست، سرحالید، هیچ دردی ندارید، ولی وقتی می رید آزمایشگاه و جواب آزمایش رو می گیرید، می بینید کلسترولتان بالاست؟ این دقیقاً همان چیزی هست که چربی خون رو خطرناک می کند. هیچ علامتی ندارد و هیچ هشداری نمی دهد؛ فقط یک روز می فهمید که سال هاست دارید با یه بمب ساعتی تو رگ هایتان زندگی می کنید، زیرا لایه های چربی به دیواره رگ ها می چسبند، مسیر عبور خون را تنگ می کنند و قلب را وادار می کنند با فشار بیشتری بتپد. متأسفانه خیلی از ما فکر می کنیم چربی خون فقط مشکل آدم های چاق و مسن هست؛ در حالیکه واقعیت این است که من و تو هم می تونیم درگیرش بشیم، حتی اگه لاغر باشیم و جوان. از هر سه بزرگسال در دنیا، یک نفر چربی خون بالا داره و خیلی از آنها حتی خبر ندارن. خبر خوب این است که فقط با دارو درمان نمی شود بلکه بدن ما یه ماشین خودترمیم کننده است و اگر بهش کمک کنیم، می تواند خودش رو پاک کند. برای این مشکل هم چاره ای اندیشیده و با مصرف نوشیدنی هایی که در خانه و آشپرخانه ی همه ی ما پیدا می شوند؛ به نحو چشمگیری به ما کمک کند و از شرِ آن نجات پیدا کرد.

چربی خون چیست و از کجا می آید؟

چربی خون دشمن بدن نیست. بدن ما به کلسترول نیاز دارد. بدون کلسترول، غشای سلول ها ساخته نمی شود، هورمون های جنسی تولید نمی شوند و نیز ویتامین D نمی تواند فعال شود. کبد ما، هر روز بخش زیادی از کلسترول مورد نیاز رو می سازد و فقط یه بخش کم از غذا وارد بدن می شود.

مشکل از کجا شروع می شود؟!

مشکل اصلی از جایی شروع می شود که تعادل به هم می خورد. گاهی اوقات گاهی ژن ها مقصرند؛ در برخی خانواده ها، نقص در ژن های مسئول متابولیسم چربی، از همان جوانی سطح کلسترول را بالا می برد. گاهی هم سبک زندگی؛ نشستن های طولانی، غذاهای سرخ شده، فست فودهای چرب، نوشابه های شیرین و سیگارهایی که یکی پس از دیگری روشن می شوند. دیابت، کم کاری تیروئید، چاقی شکمی و حتی استرس های مزمن، بی خوابی هم می توانند چربی خون را بالا ببرند. به همین دلیل است که می گویند چربی خون یک بیماری تک عاملی نیست؛ مجموعه ای از عوامل دست به دست هم می دهند تا این مهمان ناخوانده در بدن ماندگار شود.

چربی خون با کبد چرب چه تفاوتی دارد؟

خیلی از افراد این دوتا را زیاد با هم اشتباه می گیرند، در حالی که سرنوشتشان کاملاً جداست. چربی خون مربوط به جریان خون است. یعنی وقتی آزمایش می دهید و می بینید کلسترول یا تری گلیسریدتان بالا رفته، یعنی لیپیدهای خونتان از حد طبیعی گذشته است. اما در عارضه ی کبد چرب، چربی در داخل سلول های کبد رسوب می کند . کبدی که باید کمتر از پنج درصد (5%) چربی داشته باشد، پر می شود از قطرات چربی که کارش را مختل می کنند. در کبد چرب معمولاً آنزیم های کبدی مثل ALT و AST بالا می روند و سونوگرافی، تصویر کبدی چرب را نشان می دهد. نکته ی مهم این است که این دو می توانند همزمان در یک نفر وجود داشته باشند. پس اگر چربی خونتان بالا است، کبدتان را هم جدی بگیرید و اگر کبد چرب دارید، پروفایل چربی خونتان را نادیده نگیرید.

چربی خون با غلظت خون چه فرقی دارد؟

غلظت خون یا پلی سیتمی یعنی تعداد گلبول های قرمز خون بیش از حد طبیعی بوده و خون غلیظ تر می شود، جریانش کندتر می شود و خطر لخته شدن بالا می رود. کم آبی، زندگی در ارتفاعات، بیماری های خونی و بعضی داروها می توانند باعث غلظت خون شوند. اما چربی خون، به میزان چربی های محلول در خون مربوط می شود. کسی می تواند چربی خون بالایی داشته باشد اما خونش رقیق و روان باشد. یا برعکس، خونش غلیظ باشد اما چربی اش طبیعی. امکان تشخیص این دو فقط با آزمایش خون ممکن است!

7 نوشیدنی که چربی خون را به شدت پایین می آورند!

در زیر به نوشیندنی هایی که چربی خون رو کاهش می دهند اشاره خواهیم کرد:

1- آب انار؛ همون یاقوت سرخ سلامت

انار فقط یک میوه ی خوشمزه نیست. در طب سنتی ایران، میوه ی انار جایگاهی ویژه دارد و امروز علم مدرن هم خواص آن را تأیید کرده است. مطالعه ای که در مجله ی بین المللی علوم غذایی منتشر شد، نشان داد ترکیب آب انار با عصاره ی کینوا (quinoa) می تواند سطح کلسترول تام را 18 تا 19 درصد و تری گلیسرید را 16 تا 17 درصد کاهش دهد. در همین مطالعه، کلسترول خوب (HDL) بین 18 تا 20 درصد افزایش پیدا کرد. راز انار در آنتی اکسیدان های قدرتمندی به نام پونیکالاژین و پونیکیک اسید نهفته است. این ترکیبات از اکسید شدن LDL جلوگیری می کنند؛ همان فرآیندی که خطرناک ترین شکل کلسترول بد را می سازد و زمینه ساز پلاک های چربی در رگ هاست.

2- آب پرتقال و گریپ فروت؛ مرکباتی که رگ ها رو تمیز می کنند

مرکبات از دیرباز به خاطر خواص بی شمارشان شناخته شده اند. آب پرتقال و گریپ فروت سرشار از پلی فنول ها، فلاونوئیدها و ویتامین C هستند. این ترکیبات با کاهش استرس اکسیداتیو، به پیشگیری از بیماری های قلبی کمک می کنند. آب پرتقال حاوی هسپریدین و نارینگنین است؛ دو ترکیبی که خواص ضدالتهابی و محافظت قلبی دارند. فیبر موجود در مرکبات به نام پکتین هم با اتصال به اسیدهای صفراوی در روده، دفع کلسترول را افزایش می دهد. نکته ای که خیلی ها نمی دانند این است که مصرف میوه کامل بهتر از آبمیوه است. چون فیبر میوه در آبگیری از بین می رود. پس اگر می توانید، پرتقال را با پوست سفیدش بخورید. اگر هم آبمیوه می گیرید، بدون شکر میل کنید.​​​​​​

3- آب آلو بخارا؛ ملینی که کلسترول را پایین می آورد

آب آلو بخارا را همه به عنوان ملین می شناسند. اما کمتر کسی می داند که این نوشیدنی ترش مزه می تواند کلسترول بد را هم کاهش دهد. تحقیقات نشان می دهند آلو بخارا در افراد سالم و بیماران مبتلا به کلسترول بالا، سطح LDL را پایین می آورد. هرچند تأثیر قابل توجهی بر HDL یا تری گلیسرید ندارد. مکانیسم این اثر جالب است. فیبر محلول و سوربیتول موجود در آلو بخارا دفع اسیدهای صفراوی را تسهیل می کنند. اسیدهای صفراوی از کلسترول ساخته می شوند. وقتی دفعشان زیاد شود، کبد مجبور می شود کلسترول بیشتری برای ساخت اسیدهای صفراوی جدید مصرف کند. نتیجه؟ کلسترول خون پایین می آید.

4- آب چغندر؛ نوشیدنی سرخ رنگی که عروق رو باز می کند

چغندر سرشار از پلی فنول ها، فلاونوئیدها، نیترات و بتالین است. بتالین می تواند LDL را کاهش دهد. نیترات طبیعی چغندر در بدن به اکسید نیتریک تبدیل می شود؛ ماده ای که عروق را شل می کند و فشار خون را تنظیم می کند. مطالعات نشان می دهند مصرف منظم آب چغندر عملکرد اندوتلیال را بهبود می بخشد. اندوتلیال لایه داخلی عروق است. وقتی سالم باشد، تعادل میان عوامل انقباضی و انبساطی عروق حفظ می شود و پلاک های چربی کمتر تشکیل می شوند.

5- آب گوجه فرنگی؛ منبعی غنی از لیکوپن

گوجه فرنگی سرخ رنگ، سرشار از لیکوپن است. آنتی اکسیدانی قوی که مطالعات متعدد اثرش را بر کاهش LDL تأیید کرده اند. نکته ی جالب اینجاست که لیکوپن در رب و آب گوجه فرنگی بیشتر از گوجه ی خام جذب می شود. چون فرآیند حرارت دادن، لیکوپن را از سلول های گیاهی آزاد می کند. مطالعه ای در مجله تغذیه بالینی آمریکا نشان داد مصرف روزانه آب گوجه فرنگی به مدت سه هفته می تواند LDL را تا 12 درصد کاهش دهد.

6- آب سیب؛ همانی که دکتر را دور نگه می دارد

ضرب المثل "یک سیب در روز، دکتر را دور نگه می دارد" بی دلیل نیست. سیب حاوی پکتین است؛ فیبری محلول که در روده به کلسترول می چسبد و جلوی جذبش را می گیرد. پلی فنول های سیب، به ویژه کورستین، خواص ضدالتهابی و آنتی اکسیدانی قوی دارند. آب سیب تازه و بدون شکر می تواند بخشی از رژیم غذایی افراد با چربی خون بالا باشد. بهتر است با پوست مصرف شود، چون بیشترین فیبر و پلی فنول در پوست سیب متمرکز است.

7- آب سبزیجات برگ سبز؛ نوشیدنی پاک کننده

آب اسفناج، کلم پیچ، برگ چغندر و کاهو سرشار از کلروفیل، فیبر و آنتی اکسیدان است. این نوشیدنی ها جذب چربی در روده را کاهش می دهند و دفع اسیدهای صفراوی را افزایش می دهند. مطالعه ای در مجله بین المللی علوم مولکولی نشان داد مصرف روزانه آب سبزیجات برگ سبز می تواند کلسترول تام و LDL را به طور معناداری پایین بیاورد. این تأثیر عمدتاً به فیبر و ترکیبات فیتوشیمیایی سبزیجات نسبت داده می شود.

7 نوع دمنوش که چربی خون رو آب می کنند!

در ایجا نیز به دمنوش هایی که چربی خون رو کاهش می دهند اشاره خواهیم کرد:

1- چای سبز؛ نوشیدنی هزاره ای سلامت

چای سبز پرطرفدارترین نوشیدنی گیاهی دنیاست و شواهد علمی زیادی از تأثیرش بر چربی خون حمایت می کنند. در یک کارآزمایی بالینی روی افراد با چربی خون بالا، مصرف چای سبز به مدت شش هفته کلسترول تام را 96/4 درصد و LDL را 98/7 درصد کاهش داد. محققان متوجه شدند چای سبز بیان ژن گیرنده LDL را در سلول های خونی افزایش می دهد. یعنی مکانیسم پاکسازی کلسترول بد از خون را تقویت می کند. کاتچین های چای سبز، به ویژه EGCG، ترکیبات فعال اصلی آن هستند. این ترکیبات آنتی اکسیدان و ضدالتهاب قوی اند. فقط یادتان باشد چای سبز را بدون شکر و شیرینی مصرف کنید.

2- چای ترش؛ قرمز، ملس و کاهنده ی چربی

چای ترش در بسیاری از فرهنگ ها محبوب است. یک مرور سیستماتیک از 26 کارآزمایی بالینی با حدود 1800 شرکت کننده نشان داد چای ترش به طور وابسته به دوز، کلسترول تام، LDL و قند خون ناشتا را کاهش و HDL را افزایش می دهد. این مطالعه نشان داد اثر چای ترش بر کاهش فشار خون با داروهای ضد فشار خون قابل مقایسه است. محققان توصیه می کنند مصرف بیش از چهار هفته چای ترش، اثرات مطلوبی بر شاخص های لیپیدی دارد. آنتوسیانین ها و فلاونوئیدهای چای ترش با کاهش استرس اکسیداتیو و بهبود عملکرد اندوتلیال، به سلامت قلب و عروق کمک می کنند. چای ترش را گرم یا سرد می توانید بنوشید. طعم ملسش نیاز به شکر را کم می کند.

3- چای سبز با ریشه ریواس؛ ترکیبی کم شناخته اما مؤثر

این ترکیب کمتر شناخته شده اما نتایج خوبی تو مطالعات داشته است. در یک کارآزمایی بالینی، مصرف روزانه این دمنوش به مدت 21 روز تو بزرگسالان سالم، کلسترول تام، LDL و کلسترول غیر-HDL رو به طور معناداری کاهش داد. نکته ی مهم این است که این دمنوش میکروبیوتای روده را مختل نمی کند. یعنی برخلاف برخی داروهای کاهنده چربی، به باکتری های مفید روده آسیب نمی زند. ریشه ریواس حاوی رئین و امودین است؛ ترکیباتی که خواص ملین و کاهنده چربی دارند.

4-کومبوچای چای سبز؛ نوشیدنی تخمیری سلامت

کومبوچا این روزها خیلی محبوب شده. یک کارآزمایی بالینی نشان داد مصرف روزانه 200 میلی لیتر کومبوچای چای سبز به مدت 10 هفته، همراه با رژیم کم کالری، کلسترول تام، LDL، VLDL، تری گلیسرید و اسید اوریک را در افراد دارای اضافه وزن کاهش داد. پروبیوتیک های کومبوچا با بهبود تعادل باکتری های روده، به متابولیسم بهتر چربی ها کمک می کنند. با این حال، کومبوچا برای همه مناسب نیست. افراد با سیستم ایمنی ضعیف یا مشکلات گوارشی باید با احتیاط مصرف کنند.

5- دمنوش دارچین؛ ادویه ای با خواص شگفت انگیز

دارچین از دیرباز در طب سنتی برای درمان بیماری های مختلف استفاده می شده. مطالعات نشان می دهند دارچین می تواند تری گلیسرید، LDL و کلسترول تام را کاهش دهد و HDL را بالا ببرد. دارچین با افزایش حساسیت به انسولین و بهبود متابولیسم گلوکز، به طور غیرمستقیم بر چربی خون تأثیر می گذارد. برای تهیه دمنوش، یک تکه چوب دارچین را در آب جوش بریزید و 10 دقیقه دم کنید.

6- دمنوش زنجبیل؛ ریشه گرمسیری سلامت

زنجبیل حاوی جینجرول و شوگائول است؛ ترکیباتی با خواص آنتی اکسیدانی و ضدالتهابی قوی. مطالعات نشان می دهند مصرف منظم زنجبیل کلسترول تام، LDL و تری گلیسرید را کاهش می دهد. دمنوش زنجبیل گردش خون را بهبود می بخشد و التهاب را کم می کند. چند تکه زنجبیل تازه را در آب جوش بریزید و 10 دقیقه دم کنید.

7- دمنوش شنبلیله؛ گیاهی با خواص دوگانه

شنبلیله در طب سنتی ایران برای کاهش قند و چربی خون استفاده می شده. مطالعات نشان می دهند دمنوش شنبلیله کلسترول تام، LDL و تری گلیسرید را کاهش می دهد. فیبر محلول شنبلیله به نام گالاکتومانان با اتصال به اسیدهای صفراوی و کلسترول در روده، جذب آنها را کم می کند. ساپونین های شنبلیله هم جذب چربی در روده را کاهش می دهند.

رویکرد طب سنتی به چربی خون

طب سنتی ایران و یونان باستان دیدگاه متفاوتی به چربی خون دارند. در این مکاتب، چربی خون ناشی از کاهش "حرارت غریزی" و اختلال در هضم کبدی است. بر اساس این دیدگاه، مواد زائد هضم نشده در بدن جمع می شوند و اختلالات متابولیکی ایجاد می کنند. گیاهان دارویی متعددی در طب سنتی ایران برای کاهش چربی خون استفاده می شوند. مطالعه ای در مجله دانشگاه علوم پزشکی اراک فهرستی از این گیاهان ارائه داده است: آویشن، کرفس، کاسنی، شاه تره، گل بابونه، کنگر، شیرین بیان، زرشک و نعناع.
این گیاهان از طریق مکانیسم های مختلفی مثل مهار جذب چربی و افزایش متابولیسم لیپیدها عمل می کنند. علاقه روزافزون به طب سنتی را می توان به عوارض جانبی کمتر این گیاهان در مقایسه با داروهای شیمیایی نسبت داد. در طب سنتی، درمان چربی خون معمولاً با اصلاح رژیم غذایی، مصرف گیاهان دارویی و تغییر سبک زندگی انجام می شود. توصیه می شود افراد مبتلا به چربی خون، غذاهای سنگین و چرب را کم کنند و به جای آن غذاهای سبک و زودهضم بخورند.

نوشیدنی های خانگی برای کاهش اختلالات چربی خون ـ روش مصرف و نکات کلیدی

• ترکیب آب انار و quinoa
  ترکیب آب انار (80 درصد) و عصاره quinoa (20 درصد) یک نوشیدنی خانگی مؤثر برای کاهش چربی خون است. این ترکیب تری گلیسرید و LDL را کاهش می دهد و HDL را بالا می برد. آب انار تازه را با عصاره ی quinoa (که در فروشگاه های محصولات طبیعی موجود است) مخلوط کنید و روزانه یک لیوان میل کنید.
• آب مرکبات با فیبر بالا
  مصرف روزانه آب پرتقال یا گریپ فروت تازه، همراه با رژیم کم چرب، LDL و تری گلیسرید را کاهش می دهد. بدون شکر مصرف کنید. برای افزایش فیبر، آب مرکبات را با پوره میوه مخلوط کنید یا از میوه کامل استفاده کنید.
• دمنوش چای سبز و ریشه ریواس
  چای سبز را با کمی ریشه ریواس خشک دم کنید. روزانه یک فنجان به مدت سه هفته، تأثیرات مطلوبی بر پروفایل چربی دارد.
• آب سبزیجات با لیمو
  آب کرفس، خیار، اسفناج و جعفری را با آب لیموی تازه ترکیب کنید. لیمو حاوی ویتامین C و فلاونوئید است که خواص آنتی اکسیدانی قوی دارند.
• دمنوش کاسنی و شاه تره
  کاسنی و شاه تره از گیاهان دارویی طب سنتی ایران هستند که خون را پاک می کنند و چربی را کاهش می دهند. دمنوش ترکیبی این دو گیاه می تواند پروفایل چربی را بهبود ببخشد.

پیشگیری؛ همیشه بهتر از درمان!

• فعالیت بدنی منظم: هفته ای حداقل 150 دقیقه فعالیت هوازی متوسط یا 75 دقیقه فعالیت شدید. ورزش تری گلیسرید را کاهش و HDL را افزایش می دهد.
• رژیم غذایی مناسب: سبزیجات، میوه ها، غلات کامل و پروتئین های کم چرب. غذاهای فرآوری شده، چربی های اشباع و ترانس را کم کنید. فیبر محلول (جو دوسر، حبوبات، مرکبات، توت فرنگی و سیب) به کاهش کلسترول کمک می کند.
• کنترل وزن: حتی کاهش وزن کم، تأثیر قابل توجهی بر شاخص های لیپیدی دارد.
• ترک سیگار و محدود کردن الکل: ترک سیگار HDL را بالا می برد. الکل زیاد تری گلیسرید را افزایش می دهد.
• کنترل منظم: اگر سابقه خانوادگی چربی خون دارید یا دیابت و فشار خون دارید، منظم آزمایش بدهید.
• مدیریت استرس: استرس مزمن کورتیزول را بالا می برد که بر متابولیسم چربی تأثیر می گذارد. مدیتیشن، یوگا و تمرین relaxation کمک می کنند.
• خواب کافی: کم خوابی مزمن با اختلالات متابولیکی و چربی خون بالا مرتبط است. بزرگسالان به 7 تا 9 ساعت خواب با کیفیت نیاز دارند.

حرف آخر

چربی خون بالا یک وضعیت قابل مدیریت است. نوشیدنی هایی که در این مقاله خواندید، نه معجزه می کنند و نه جای دارو را می گیرند. اما می توانند بخشی از یک سبک زندگی سالم باشند. ترکیب این نوشیدنی ها با فعالیت بدنی منظم، رژیم غذایی متعادل و کنترل وزن، بهترین استراتژی برای پیشگیری و مدیریت چربی خون است. سلامت قلب شما ارزش تلاش را دارد. یادتان باشد؛ چربی خون بالا علامت ندارد. پس اگر مدتی است آزمایش نداده اید، همین امروز نوبت بگیرید. شاید مهمان ناخوانده ای در رگ هایتان منتظر باشد.