انواع ریزش مو و راه های جلوگیری از آن + درمان های تقویت ریشه مو

یکی از مهم ترین دارایی های هر شخصی موهای اوست. زیبا و درخشان بودن موها، نه تنها به شما حس اعتماد به نفس می دهد که در سلامت شما هم نقش دارد. اگر شما هم همیشه دنبال دلایل ریزش موهایتان بوده اید، بهتر است این مقاله را از دست ندهید. همانطور که تمام ریزش های مو خطرناک نیست، گاهی ریزش مو دلایلی دارد که باعث می شود شما بیشتر مراقب خودتان باشید. در این مقاله هم علت های ریزش مو را با هم بررسی می کنیم و هم راهکارها و روش های مراقبت از موهایتان را.

 

انواع ریزش مو

همیشه ریزش مو نمی تواند به یک دلیل باشد. گاهی سابقه ژنتیکی شما نقش دارد و گاهی حالت روحی شما موثر است. در ادامه انواع ریزش مو را باهم بررسی می کنیم.

1- ریزش موی ارثی

یکی از شایع ترین انواع ریزش مو، ریزش مو با سابقه ارثی است. این نوع ریزش مو معمولا به تدریج ظاهر می شود. ممکن است با کم شدن تراکم مو یا کچل شدن افراد به ویژه در مردان همراه باشد. نکته مهم این است که این نوع ریزش به معنی ضعیف بودن مو نیست. در این حالت تنها چرخه رشد فولیکول ها تحت تأثیر عوامل ژنتیکی هستند.

2- ریزش موی پراکنده و ناگهانی

گاهی متوجه می شوید هنگام حمام، شانه کردن یا روی بالش، مقدار موهای بیشتری نسبت به گذشته ریزش کرده است. این نوع ریزش پس از عواملی مانند بیماری، تب شدید، جراحی، استرس شدید، کاهش وزن قابل توجه یا بعضی تغییرات جسمی ایجاد می شود. در برخی موارد، ریزش با فاصله زمانی از عامل محرک ظاهر می شود. به همین دلیل فرد فراموش می کند شاید ریزش مو به عامل گذشته ربط داشته باشد.

3- ریزش موی سکه ای یا تکه ای

به جای کم شدن یکنواخت مو، یک یا چند ناحیه مشخص از پوست سر خالی می شود. یکی از علل شناخته شده آن آلوپسی آره آتا است که با سیستم ایمنی ارتباط دارد. ایجاد ناگهانی ناحیه بدون مو اگر در حال گسترش باشد، بهتر است توسط پزشک بررسی شود. این ریزش نه تنها در موی سر بلکه در ریش هم بروز می کند. در بضی افراد استرس خیلی شدید هم می تواند یکی از دلایل ریزش مو سکه ای باشد.

4- ریزش ناشی از آسیب به مو

همیشه مشکل از خود فولیکول نیست. مدل موهایی که مو را می کشند، اکستنشن مو و بافت های خیلی کشنده، می توانند به ریشه موها آسیب بزنند.

 پوست چرب و خشک چه ارتباطی با ریزش مو دارند؟

بیایید یک باور غلط را اصلاح کنیم. پوست سر چرب یا خشک، به تنهایی دلیلی برای ریزش مو نیست. اما وضعیت پوست سر روی سلامت مو و روش های مراقبت از آن موثر است.
پوست سر چرب: پوست سر چرب می تواند با شوره و درماتیت سبوره ای همراه باشد. شوره می تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و پوست چرب یکی از عوامل مرتبط با آن است. نباید تصور کرد که با شست و شوی بیش ازحد پوست سر را کاملا خشک کنیم. دفعات شست و شو باید با میزان چربی و نوع مو هماهنگ باشد. برای افراد دارای پوست سر چرب، شست و شوی روزانه یا یک روز درمیان مناسب است.

پوست سر خشک: خشکی پوست سر با شوره یکی نیست، هرچند ممکن است ظاهرشان شبیه به هم باشد. در خشکی پوست سر، کاهش رطوبت و محصولات نامناسب باعث کشیدگی، خارش و پوسته ریزی می شوند. اگر پوست سرتان خشک است، استفاده مداوم از محصولات خیلی قوی شرایط را بدتر کند. انتخاب شوینده ملایم و متناسب با وضعیت پوست سر منطقی تر است.

 

ریزش مو یا شکستن مو؟

گاهی چیزی که فرد ریزش تصور می کند، در واقع شکستن ساقه مو است. حرارت زیاد، رنگ و مواد شیمیایی، شانه کردن خشن و مراقبت نامناسب می توانند مو را شکننده کنند. در نتیجه موهای کوتاه و شکسته را می بینید، بدون اینکه مشکل اصلی از ریشه مو باشد. مراقبت صحیح از مو می تواند به کاهش این نوع آسیب کمک کند. برای تشخیص اولیه، فقط تعداد موهای ریخته شده مهم نیست. باید ببینیم مو از ریشه جدا شده یا در طول ساقه شکسته است. بررسی کنید ریزش یکنواخت است یا تکه ای، و پوست سر چه وضعیتی دارد.

 

مطالعه بیشتر: انواع جوش های صورت، علت آن ها و راه های درمان

 

تفاوت ریزش مو طبیعی و غیرطبیعی

نشانه های ریزش طبیعی مو:

• تراکم کلی مو تقریبا ثابت می ماند
• پوست سر به شکل واضح دیده نمی شود
• خط رویش مو تغییر زیادی نمی کند
• موها به صورت پراکنده و در نقاط مختلف می ریزند

نکته: بعد از حمام ممکن است تعداد بیشتری مو ببینید. مخصوصا اگر موها را هر روز نمی شویید. این ریزش کاملا طبیعی است.

نشانه های ریزش غیرطبیعی

• کم شدن تدریجی حجم و تراکم مو
• بازتر شدن فرق سر
• عقب رفتن خط رویش
• ایجاد نواحی خالی یا گرد روی سر
• افزایش واضح و مداوم ریزش نسبت به گذشته
• نازک تر شدن تارهای مو
• همراه شدن ریزش با خارش، قرمزی، پوسته ریزی یا درد پوست سر

نکته: در بعضی انواع ریزش، مثل ریزش موی ارثی، تغییرات آهسته و تدریجی هستند. فرد مدت زیادی متوجه آن نمی شود. در مقابل، آلوپسی آره آتا می تواند با ایجاد نواحی مشخص و بدون مو ظاهر شود. به طور کلی آنچه اهمیت بیشتری دارد، تغییر نسبت به وضعیت همیشگی خود فرد است.

دلایل ریزش مو

ریزش مو همیشه یک علت مشخص ندارد. گاهی فولیکول مو تحت تاثیر عوامل ژنتیکی قرار می گیرد و گاهی یک اتفاق جسمی یا روانی باعث تغییر چرخه رشد مو می شود. به طور کلی می تواند دلایل ریزش مو را به صورت موارد زیر بررسی کرد.
 

1- عوامل ژنتیکی و ارثی

همانطور که گفنیم یکی ار دلایل شایع ریزش مو، ریزش موی ارثی است. در این حالت، صرفا استفاده از محصولات مراقبت از مو نمی تواند عامل ژنتیکی را برطرف کند. تشخیص درست برای انتخاب درمان اهمیت دارد.

2- استرس و فشارهای جسمی

استرس شدید، بیماری، تب بالا، جراحی، کاهش وزن زیاد و بعضی تغییرات فیزیکی چرخه طبیعی رشد مو را تغییر می دهند. این نوع ریزش گاهی با فاصله زمانی از اتفاق ظاهر می شود.

3- کمبودهای تغذیه ای

کمبود بعضی مواد مغذی، به ویژه آهن، می تواند باعث ریزش مو شود. کمبود پروتئین و برخی ویتامین ها و مواد معدنی نیز در برخی شرایط خاص می تواند نقش داشته باشد. اما این موضوع به این معنی نیست که هر فردی که موهایش می ریزد، دچار کمبود ویتامین است. مصرف مکمل بدون مشخص شدن کمبود همیشه مفید نیست. حتی دریافت بیش از حد بعضی مواد می تواند مضر باشد.

4- تغییرات هورمونی و بیماری های زمینه ای

اختلالات تیروئید و بعضی تغییرات هورمونی می توانند با ریزش مو همراه شوند. به همین دلیل، اگر ریزش مو با علائم دیگری از یک مشکل جسمی همراه باشد، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می کند. گاهی برخی تغییرات هورمونی در شرایط خاص باعث ریزش مو می شوند. دوران بارداری یکی از شرایط خیلی رایج برای ریزش مو است.

5- بیماری های پوست سر

مشکلاتی مانند عفونت قارچی پوست سر در ریزش مو تاثیر دارند. بیماری های التهابی پوست سر نیز ممکن است با ریزش همراه باشند. در این شرایط، درمان با محصولات ضدریزش کافی نیست. توصیه می شود بیماری زمینه ای توسط پزشک شناساسیی و درمان شود.

6- کاهش وزن شدید و رژیم های محدود کننده

کاهش وزن قابل توجه یا دریافت ناکافی مواد مغذی می تواند چرخه رشد مو را مختل کند. برخی رژیم های کاهش وزن نه تنها روی رشد و ریزش مو تاثیر دارند، بلکه سلامت دیگر اعضای بدن را به خطر می اندازند. در چنین شرایطی، فقط استفاده از محصولات مو مسئله اصلی را حل نمی کند.باید علت تغذیه ای یا جسمی نیز بررسی شود.

7- بعضی داروها و درمان های پزشکی

برخی داروها از جمله شیمی درمانی، می توانند باعث ریزش مو شوند. نوع و میزان ریزش به عامل ایجاد کننده بستگی دارد. در بعضی موارد پس از برطرف شدن عامل، رشد مو دوباره شروع می شود.

8- تغییرات پس از زایمان

در بعضی زنان، علاوه بر دوران بارداری، چند ماه پس از زایمان ریزش مو به شکل محسوسی افزایش پیدا می کند. این تغییر معمولا با تغییرات چرخه مو مرتبط است و در بسیاری از موارد موقتی است.

 

چجوری چین و چروک های صورتم را از بین ببرم؟

 

راهکارهای جلوگیری از ریزش مو و روش های مراقبتی مو

همه انواع ریزش مو قابل پیشگیری نیستند. اما با مراقبت درست می توان بخشی از آسیب های وارده به مو و پوست سر را کاهش داد.
 

1- موها را بیش از حد نکشید

مدل موهایی که مو را برای مدت طولانی می کشند، مثل دم اسبی خیلی سفت، بافت های کشیده و برخی انواع اکستنشن، به مرور به فولیکول مو آسیب می زنند.

2- مراقب حرارت زیاد باشید

سشوار با حرارت بالا، اتو موهای صاف کننده و فرکننده می توانند ساقه مو را آسیب پذیر و شکننده کنند. تا حد امکان از حرارت خیلی بالا استفاده نکنید و قبل از حرارت، از محصولات محافظ حرارتی مناسب استفاده کنید.

3- با موی خیس خشن رفتار نکنید

مو در حالت خیس آسیب پذیرتر است. هنگام شست و شوی مو، آن را به همان حالتی که همیشه شانه می کنید بشویید تا موهایتان نشکند. کشیدن مو، شانه کردن خشن یا خشک کردن شدید با حوله هم می تواند باعث شکستگی شود. بهتر است آب اضافی مو را با فشار ملایم حوله بگیرید. به جای کشیدن گره ها، مو را به آرامی باز کنید. می توانید برای راحت تر شانه شدن موها از محصولات بعد از حمام استفاده کنید.

4- شامپو را بر اساس پوست سر انتخاب کنید

یکی از اشتباهات رایج این است که فقط به خشک یا چرب بودن ساقه مو توجه کنیم. بهتر است شامپو را براساس پوست سر انتخاب کنید نه فقط ساقه مو. اگر پوست سر چرب است، ممکن است به شست و شوی منظم تری نیاز داشته باشد. در حالی که پوست سر خشک با شوینده ملایم تر سازگارتر است. هدف شست و شو، تمیز نگه داشتن پوست سر بدون تحریک و جلوگیری از خشکی بیش از حد آن است.

5- شامپو را روی پوست سر استفاده کنید

لازم نیست ساقه مو را با مقدار زیادی شامپو بسابید. تمرکز اصلی شست و شو باید روی پوست سر و ریشه مو باشد. کافی است کف ایجاد شده هنگام آبکشی از روی ساقه عبور کند.

6- نرم کننده ها را فراموش نکنید

نرم کننده می تواند اصطکاک بین تارهای مو را کاهش دهد. با نرم شدن موها به شانه کردن راحت تر و کاهش شکستگی مو کمک کنید. برای موهای خشک یا فر، استفاده مناسب از نرم کننده اهمیت بیشتری دارد.

7- تغذیه را جدی بگیرید

دریافت کافی پروتئین و مواد مغذی برای چرخه طبیعی رشد مو اهمیت دارد. در ادامه تغذیه مناسب برای مراقبت از موها را بررسی می کنیم. برای پروتئین رسانی به موهایتان تخم مرغ، گوشت، لبنیات و حبوبات مصرف کنید. برای رساندن آهن کافی به موهایتان از گوشت، سبزی های برگ سبز و حبوبات مخصوصا عدس استفاده کنید.
نکته: مصرف بی دلیل مکمل ها و ویتامین های مثل E و A می تواند خود دلیلی برای ریزش مو باشند.

8- استرس را مدیریت کنید

مدیریت استرس را هم می توان در بهبود سلامت جسمی موثر دانست و هم سلامت روحی. حتی اگر استرس دلیل اصلی ریزش مو نباشد بازهم تلاش برای کنترل کردن آن می تواند برایتان مفید باشد.

• خوابتان را تنظیم کنید. زمان ثابتی برای خواب و بیداری خود داشته باشید.
• سعی کنید فعالیت مداوم و مظم بدنی داشته باشید. ورزش کردن را فراموش نکنید.
• از تکنیک های آرام سازی ذهن استفاده کنید. نفس عمیق، ریلیکسیشن عضلانی و مدیتیشن می تواند کمک کننده باشد.
• منبع استرس را شناسایی کنید. برای مثال اگر منبع استرس شما فشار تحصیلی است، آن را شناسایی و مدیریت کنید.
• اجازه ندهید خود چرخه ریزش مو دلیلی برای استرس همیشگی شما شود.

 

روغن ها و مکمل های ضد ریزش مو

روغن های گیاهی در مراقبت از ساقه مو، کاهش خشکی و بهبود حالت مو نقش موثری دارند.

روغن رزماری 

در میان روغن های گیاهی، روغن رزماری بیش از روغن های دیگر مورد مطالعه قرار گرفته است. یک آزمایش تصادفی روی افراد مبتلا به ریزش موی ارثی، افزایش تعداد مو را پس از 6 ماه استفاده از رزماری تایید کرد.

روش استفاده از گیاه رزماری: یک قاشق رزماری را در یک لیوان آب بجوشانید. سپس در سرظرف را بگذارید و اجازه دهید کاملا خنک شود. هربار پس از حمام کردن و قبل از خشک کردن موهایتان، رزماری را به پوست سر زده و ماساژ دهید. نگران نباشید چون نه پوست سرتان را چرب می کند و نه بوی بدی به موهایتان می دهد. یکی از ماسک های متداول برای مو ترکیب رزماری، میخک و دارچین است. همان میزان و روش جوشاندن رزماری را تکرار کنید با این تفاوت که یک چوب دارچین و چند عدد میخک را هم به آن اضافه کنید. این ترکیب خون رسانی به پوست سر افزیش می دهد.

روغن نارگیل

 روغن نارگیل یک محافط خوب برای ساقه مو است. این روغن در ساقه مو نفوذ کرده و از آسیب مو در اثر شست وشو و فعالیت های روزمره جلوگیری می کند. روغن را روی ساقه های مو بزنید.

روغن کرچک

 نمی توان گفت که این روغن کاملا برای مو مفید است. اما تا حد کمی می تواند باعث درخشندگی و افزایش کیفیت موهایتان شود. احتمالا با استفاده از روغن کرچک شاه نرم تر شدن موهایتان خواهید بود. سعی کنید قبل از حمام مقداری از روغن به ساقه موهایتان بزنید و سپس آن را بشورید.

روغن آرگان

 این روغن باعث نرم تر شدن، کاهش خشکی و بهبود ظاهر مو می شود. بعد از حمام، چند قطره از روغن آرگان را روی ساقه و نوک مو بزنید. لازم نیست پوست سر را با آن چرب کنید.

روغن زیتون

 روغن زیتون از خشکی شدید مو و پوست سر جلوگیری می کند. علاوه بر این باعث نرم تر شدن موها می شود. روغن زیتون را قبل از حمام به تمام مو بزنید. با مالیدن روغن زیتون به پوست و ساقه مو شاهد نرم تر شدن آن پس از شست و شو خواهید بود.

مکمل های مو تا چه میزان مفید هستند؟

اگر آزمایش پزشکی نشان دهد که فرد دچار کمبود موادی مانند آهن یا روی است، پزشک ممکن است مکمل مناسب را توصیه کند. در صورت طبیعی بودن سطح این مواد، مصرف خود سرانه آنها می تواند بی فایده یا حتی مضر باشد.

بیوتین: بیوتین به شدت در محصولات تقویت مو تبلیغ می شود، اما کمبود بیوتین در افراد سالم شایع نیست. پس مصرف بیشتر آن لزوما باعث رشد بیشتر مو نمی شود.

آهن و روی: اگر کمبود آهن یا روی وجود داشته باشد، اصلاح این کمبود می تواند بخشی از درمان ریزش باشد. اما بهتر است قبل از مصرف مکمل، علت کمبود و میزان آن مشخص شود. قرص های آن و روی با نام های مختلف در بازار وجود دارند. پیشنهاد می شود بدون تجویز پزشک، از مصرف هرکدام خودداری کنید.

سایر مکمل ها: برخی مطالعات جدید روی مکمل های ترکیبی و ترکیبات گیاهی، از جمله روغن دانه کدو، توکوترینول ها و بعضی فرمول های چند جزئی، نتایج امیدوارکننده ای نشان داده اند. اما هنوز برای اثبات مفید بودن این مکمل ها شواهد کافی وجود ندارد.

 

تاثیر رنگ و دکلره بر ریزش مو

رنگ کردن مو به خودی خود باعث ریزش مو نمی شود. اما مواد شیمیایی موجود در رنگ و به خصوص دکلره می توانند ساختار ساقه مو را ضعیف کنند. در نتیجه، مو خشک تر، شکننده تر و مستعد موخوره و شکستگی می شود. در این حالت ممکن است فرد احساس کند موهایش بیشتر می ریزد. در واقع بخشی از چیزی که به شکل ریزش دیده می شود، می تواند شکستن ساقه مو باشد. دکلره معمولا آسیب بیشتری ایجاد می کند؛ زیرا برای روشن کردن مو از مواد اکسی دکننده استفاده می شود. مطالعات نشان داده اند که با افزایش شدت دکلره، آسیب به لایه های کوتیکول و بخش داخلی ساقه مو بیشتر می شود. با آسیب به لایه های کوتیکول از میزان پروتئین های مو نیز کاسته می شود. به همین دلیل، دکلره های مکرر یا شدید مو را شکننده تر می کنند.

 

چطور آسیب رنگ و دکلره را کمتر کنیم؟

برای کاهش آسیب، فاصله بین دفعات رنگ و دکلره را بیشتر کنید. همچنین از انجام چند فرآیند شیمیایی قوی پشت سر هم خودداری کنید. یادتان نرود پس از شست و شو از نرم کننده استفاده کنید.

 

اشتباهات رایج در مراقبت از مو

بعضی از عادت هایی که برای تمیزتر، مرتب تر یا زیباتر شدن مو انجام می دهیم گاهی باعث خشکی، شکنندگی و آسیب ساقه مو می شوند.

1- شستن اشتباه مو

یکی از اشتباهات رایج این است که شامپو را مستقیم روی تمام طول موها می مالیم و ساقه مو را زیاد می سابیم. بهتر است تمرکز شست وشو روی پوست سر باشد. دفعات شست وشو نیز باید بر اساس میزان چربی و آلودگی پوست سر و نوع مو انتخاب شود، نه بر اساس یک قانون ثابت برای همه افراد.

2- خشک کردن مو با مالش شدید حوله

مالیدن شدید موهای خیس با حوله می تواند به ساقه مو آسیب بزند. مو در حالت خیس آسیب پذیرتر است. بنابراین بهتر است آب اضافی با ملایمت گرفته شود و مو به جای مالش شدید، در حوله یا پارچه نرم پیچیده شود.

3- شانه کردن خشن موهای خیس

موهای خیس راحت تر دچار کشیدگی و شکستگی می شوند. برای موهای صاف، بهتر است اجازه دهید مو کمی خشک شود. سپس با شانه دندانه درشت و از قسمت انتهایی شروع به باز کردن گره ها کنید. البته در موهای فر و بسیار مجعد، شانه کردن در حالت مرطوب و همراه با نرم کننده مناسب تر است.

4- وسواس در شانه زدن مو

این تصور که هرچه بیشتر مو را شانه کنیم، سالم تر می شود درست نیست. شانه زدن بیش از حد و کشیدن گره ها اصطکاک و شکستگی را افزایش می دهد. هدف از شانه کردن باید مرتب کردن و باز کردن گره ها باشد، نه تعداد مشخصی حرکت در روز.

5- استفاده از محصولات زیاد به امید تقویت مو

استفاده هم زمان از چندین روغن، ماسک، سرم و محصول ضدریزش حتما نتیجه بهتری ایجاد نمی کند. محصولات مراقبت از مو بیشتر برای حفظ سلامت ساقه و پوست سر هستند. اگر علت واقعی ریزش یک مشکل پزشکی، هورمونی، تغذیه ای یا ژنتیکی باشد، محصولات آرایشی به تنهایی علت را درمان نمی کنند.

 

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟ 

• اگر ریزش مو ناگهانی یا شدید باشد
• به شکل تکه ای ایجاد شود
• تراکم مو به تدریج کاهش پیدا کند
• ریزش مو همراه با علائمی مانند خارش شدید، قرمزی، درد؛ پوسته شدن یا التهاب پوست سر باشد.

 

جمع بندی

ریزش مو همیشه به معنای ضعیف شدن ریشه یا وجود یک عامل خطرناک نیست. عوامل مختلفی مانند ژنتیک، تغییرات هورمونی، بیماری های زمینه ای، استرس، بعضی داروها و مشکلات پوست سر می توانند در ایجاد ریزش مو نقش داشته باشند. از طرف دیگر، مراقبت نادرست، حرارت زیاد، دکلره و رنگ مکرر و بستن محکم مو بیشتر با آسیب و شکستگی ساقه ارتباط دارند. برای داشتن موهایی سالم، بهتر است به جای دنبال کردن یک محصول یا روش معجزه آسا، روی چند اصل ثابت تمرکز کنیم. تغذیه متعادل، خواب و سبک زندگی مناسب می تواند برای کنترل ریزش مو مفید باشد. مراقبت درست از مو یعنی پیشگیری از آسیب، اما درمان مؤثر ریزش مو، از شناخت علت آن شروع می شود.