یکی از مشکلات همیشگی ما جوش صورت است. یک نفر توصیه می کند لیمو بزنیم، دیگری می گوید ماسک نشاسته بهتر است. فروشنده ای برند خاصی را تجویز می کند و تبلیغی را با محتوای دیگری می بینیم. جوش های سرسیاه یا جوش های پر از چرک را هر روز روی صورت مان میبینیم. در این مقاله در تلاشیم که انواع جوش ها و راه های بهداشتی و درمان های خانگی جوش صورت را با هم بررسی کنیم. جوش ها چگونه ایجاد می شوند و تا چه زمانی مهمان پوست ما خواهند بود؟
جوش صورت چیست ؟
یکی از شایع ترین مشکلات پوستی، جوش زدن پوست است. جوش های صورت می توانند علت های متفاوتی داشته باشند. به طور کلی می توان گفت جوش ها نتیجه درگیر شدن بخش هایی از فیزیولوژیک پوست هستند. توده های روی پوست فقط به جوش های قرمز کوچک خلاصه نمی شوند. بسته به جای جوش، دلایل آن و میزان التهاب ممکن است به شکل جوش سرسیاه، سرسفید، جوش های چرکی و... باشند.
تفاوت جوش و آکنه
شاید در گفت و گوهای روزانه از این دو واژه به جای یکدیگر استفاده کنید؛ اما واقعیت این است که این دو واژه با یکدیگر تفاوت دارند. جوش معمولا یک ضایعه کوچک روی پوست است مثلا همان جوش های سرسیاه. این ضایعه ها با دلایل محدود و گذرا به وجود می آیند. آکنه یک بیماری التهابی شایع پوست است که شامل مجموعه ای از جوش هاست. آکنه معمولا یک روند تکرار شونده و ترکیبی از چند عامل مختلف است.
مسدود شدن منافذ پوست
هر فولیکول مو در پوست به یک غده چربی متصل است و مواد تولید شده چربی از همین طریق به پوست می رسند. اگر مسیر خروج این چربی ها از پوست به هر دلیلی مسدود شود، ترکیبی از این مواد در زیر پوست جمع می شود. معمولا در ابتدا این تجمع مواد سطحی و غیر قابل مشاهده هستند. با ادامه گرفتگی منافذ این تجمع مواد به صورت یک جوش سرسفید در می آید. اما همیشه این گرفتگی منافذ به یک جوش سطحی ختم نمی شود. اگر دیواره فولیکول ها آسیب ببیند، مواد داخل آن به اطراف راه پیدا می کند و التهاب بیشتر می شود. در این حالت جوش های روی پوست بیشتر شده و گاهی به جوش های خطرناک تری تبدیل می شوند. به همین دلیل است که همیشه توصیه می شود از فشار واردن کردن و لمس بیش از حد جوش های خود پرهیز کنید.
نقش چربی پوست، سلول های مرده و التهاب در ایجاد جوش
چربی پوست، دشمن پوست نیست. این ماده نه تنها بخشی از سد محافظتی پوست به شمار می رود؛ بلکه جزو سیستم طبیعی پوست و فراهم کننده شرایط مناسب برای پوست شما است. مشکل زمانی است که این مواد تجمع پیدا کرده و یا با افزایش بیش از حد محیطی برای جوش فراهم کنند. یکی دیگر از عواملی که می تواند باعث ایجاد جوش شود، میزان سلول های مرده یا شاخی پوست است. این سلول ها می توانند همراه با چربی های تجمع پیدا کرده، یک توده را ایجاد کنند. روی پوست بیشتر افراد یک نوع باکتری شناسایی شده است. در گذشته آن را به عنوان یک باکتری اضافی می شناختند. اما نقش این باکتری کمی پیچیده تر است و بخشی از طبیعیت پوست است. این باکتری برای کارکرد طبیعی خود به میزانی از تعادل با دیگر متغیرهای پوست نیاز دارد. اگر شرایط محیط باکتری از تعادل خارج شود باعث التهاب روی پوست می شود. این التهاب همراه با دیگر عوامل در شکل گیری جوش های صورت نقش دارد.
انواع جوش های صورت
ظاهر و واکنش همه جوش ها روی پوست یکسان نیست. بعضی از آن ها فقط یک برجستگی التهاب دار هستند. بعضی دیگر قرمزی و چرک به همراه دارند. شناخت انواع جوش فقط برای نامگذاری آن ها نیست. اگر انواع جوش ها را بشناسید بهتر می توانید برای درمان آن ها اقدام کنید. از نظر پزشکی آکنه ها دو نوع التهابی و غیر التهابی دارند. در ادامه هر کدام را بررسی می کنیم.
انواع آکنه های التهابی
پاپول
پاپول به شکل برجستگی قرمز یا صورتی روی پوست دیده می شود. توجه داشته باشید که آکنه های پاپول فاقد چرک قابل مشاهده هستند. این نوع از آکنه وقتی ایجاد می شود که گرفتگی فولیکول با التهاب همراه شود. یعنی ممکن است ابتدا فقط یک گرفتگی کوچک حس کنید و سپس با التهاب پوست، آن گرفتگی تبدیل به پاپول شود.
نکته: هرگز آکنه های پاپول را دستکاری نکنید. باعث می شود جای این تغییر رنگ پوست و جای جوش باقی بماند.
جوش های چرکی یا پوسچول
یک نوع برجستگی قرمز رنگ با مرکز سفید یا زرد است. پوسچول ها چرکی هستند. این نوع جوش ها از التهاب در قسمتی از پوست که نوعی واکنش ایمنی در آن وجود داشته، ایجاد می شوند. پوسچول ها معمولا محدود به یک جای پوست هستند و احتمال پخش شدن یا عمقی شدن در پوست را ندارند. اما بازهم به دلیل احتمال باقی ماندن تغییر رنگ روی پوست از دستکاری آن ها خودداری کنید.
جوش های دردناک ندول
اینها همان جوش هایی هستند که در اصطلاح عامیانه با نام جوش عصبی می شناسیم. این جوش ها به کیست های روی پوست هم معروف هستند. بدون چرک بوده اما به دلیل عمقی بودن، مدت بیشتری روی پوست می مانند. ندول ها معمولا حساس به لمس و دردناک هستند.
نکته این است که هر ضایعه عمقی پوست را نمی توان جزو ندول ها دانست. گاهی بیماری های پوستی می توانند شباهتی زیادی به ندول ها داشته باشند.
انواع آکنه های غیر التهابی
جوش سرسیاه
جوشی که ترکیبی از دوعامل سلول های شاخی و چربی است. دلیل سرسیاه بودن این جوش ها، باز بودن دائمی دهانه پوست در محل این جوش و ارتباط با هوا است. سیاه بودن این جوش ها را نمی توان دلیل جمع شدن آلودگی دانست. تغییر رنگ آن ها بیشتر به دلیل واکنش های شیمیایی محتوای پوست با اکسیژن است. جوش های سرسیاه بیشتر در بینی، چانه و پیشانی دیده می شوند.
جوش سرسفید
معمولا جوش هایی بدون التهاب و قرمزی و فقط چرک دار هستند. علت به وجود آمدن جوش های سرسفید مانند جوش های سرسیاه است. تفاوت آن ها در بسته بودن دهانه فولیکول در آن بخش است. این جوش ها بیشتر شبیه دانه های ریز همرنگ پوست هستند. اگر به جوش های سرسفید التهاب وارد شود احتمال تبدیل شدن آن ها به آکنه های التهابی وجود دارد.
تفاوت پوست چرب و خشک در ایجاد جوش
پوست چرب: به دلیل وجود چربی بیشتر، احتمال بسته شدن منافذ بیشتر است. آکنه در پوست چرب شایع تر است.
پوست خشک: معمولا چربی کمتری دارد و احتمال جوش زدن پوست خشک کمتر است. اما اگر از محصولات نامتناسب با پوست و تحریک کننده استفاده شود، منافذ پوست بسته شده و جوش ایجاد می شود.
پوست مختلط: ممکن است همزمان، ناحیه هایی از صورت چرب و قسمت هایی از آن خشک باشد. الگوی جوش متناسب با این قسمت ها خواهد بود.
علت جوش های صورت
همانطور که قبلا گفتیم جوش های صورت معمولا نتیجه یک عامل نیستند. عامل های مختلفی در شکل گیری جوش صورت نقش دارند. هر کدام از این عامل ها در افراد مختلف برای انواع جوش متفاوت است.
1.تغییرات هورمونی
هورمون های آندروژنی، هورمون هایی هستند که در شکل گیری جوش ها تاثیر دارند. این هورمون ها در دوران بلوغ فعالیت بیشتری دارند. باعث ترشح چربی بیشتر و درنتیجه ی همراهی با دیگر عوامل، آکنه ایجاد می کنند. هورمون ها در شرایط و سنین مختلف ترشح متفاوتی دارند و باتوجه به این موضوع می تواند باعث تشدید جوش و آکنه شوند.
2.ژنتیک و سابقه خانوادگی
کسانی که یکی از اعضای نزدیک خانواده شان، مخصوصا والدین، سابقه جوش و آکنه شدید داشته اند، بیشتر مستعد این ضایعه های پوستی هستند. البته نمی توان گفت ژنتیک به تنهایی می تواند عامل تعیین کننده باشد.
3.استرس، کم خوابی و سبک زندگی
استرس بر فعالیت هورمون ها تاثیر دارد. پس می تواند باعث تشدید شرایط پوست برای التهاب و جوش شود. همچنین شواهد علمی مبنی بر تاثیر بی خوابی و سبک زندگی ناسالم روی پوست وجود دارد. ورزش نکردن، خوراکی های پر از چربی و مواد ناسالم، مراقبت نکردن از پوست در برابر آفتاب و اشعه های آن و زندگی پر از استرس و فشار می توانند عامل های تشدید کننده برای جوش صورت و ناسالم بودن پوست باشند.
4.محصولات آرایشی و مراقبتی
بعضی از محصولات آرایشی و مراقبتی که حاوی مواد نامناسب، چرب و کومدون زا هستند برای پوست مضرند. این محصولات می توانند باعث بسته شدن منافذ و در نتیجه ایجاد آکنه و جوش شوند. توصیه می شود از محصولاتی که برچسب غیر کومدون زا دارند، استفاده کنید.
5. داروها و شرایط پزشکی
در پوست بعضی افراد با مصرف بعضی داروها، جوش ایجاد می شود. علاوه براین بعضی از بیماری ها خود را جوش روی سطح پوست نشان می دهند، برای مثال کبد چرب که معمولا باعث ایجاد جوش می شود.
نکته: اگر پوست شما با مصرف دارو جوش زد، هرگز بدون مشورت با پزشک، مصرف دارو را قطع نکنید.
آیا محل جوش می تواند سرنخی برای علت آن باشد؟
گاهی محل جوش ها می تواند اطلاعات مفیدی به ما بدهد. اما برخلاف تصور عموم و نقشه صورت، نمی توان گفت که جوش در هر قسمت از صورت نشان دهنده مشکل در اندام خاصی از بدن است. جوش های پیشانی و اطراف خط رویش مو ممکن است به دلیل برخی محصولات و ترکیباتی که روی پوست باقی می مانند ایجاد شوند. جوش های چانه و خط فک می تواند با مشکلات هورمونی مرتبط باشد. جوش های روی گونه به دلیل تماس دست آلوده و محصولات و مواد آرایشی نامناسب بروز می کنند.
بیشتر بخوانید: تاثیر مواد گیاهی بر زیبایی و سلامت پوست
درمان های بهداشتی برای جوش صورت
- برای جوش های سرسفید و سرسیاه بهترین درمان، باز نگه داشتن منافذ است. از ترکیبات حاوی سالیسیک اسید و رتینوئیدهای طبیعی استفاده کنید. استفاده از محصولات غیرکومدون زا را فراموش نکنید.
-برای درمان جوش های قرمز و چرکی از ترکیبات حاوی بنزوئیل پراکسید، رتینوئیدهای طبیعی استفاده کنید.
- از محصولات لایه بردار متناسب با نوع پوست استفاده کنید. توجه داشته باشید که استفاده بیش از حد از لایه بردارها باعث حساسیت و خشکی پوست می شود.
-از شوینده های مناسب پوست تان استفاده کنید. شوینده های غیرصابونی، اسیدی، بدون الکل و غیراسکرابی استفاده کنید.
-از ضد آفتاب های غیرکومدون زا، بدون چربی، بافت سبک و با اس پی اف 30 و بالاتر استفاده کنید.
-استفاده از مرطوب کننده های حاوی هیالورونیک اسید، مخصوص پوست حساس، بدون عطر پیشنهاد می شود. برای پوست چرب از مرطوب کننده ژل مانند و برای پوست خشک از مرطوب کننده کرم مانند استفاده کنید.
درمان های خانگی برای جوش صورت
-به هیچ عنوان با ناخن جوش ها را دستکاری نکنید. ناخن های انگشتان دست حاوی آلودگی هستند و ورود این آلودگی به جوش ها شرایط را بدتر می کند.
-بعد از عرق کردن زیاد حتما پوست را به تمیز کنید.
- کمپرس سرد می تواند باعث کاهش ناراحتی و التهاب پوست شود. یک پارچه تمیز خنک را روی پوست قرار دهید و به هیچ عنوان یخ را مستقیم روی پوست نگذارید.
-جو دوسر کلوئیدی به آرام کردن پوست تحریک شده کمک می کند.
-از ژل الوئه ورا بدون عطر استفاده کنید.
نکته: ماسک های خانگی شامل لیمو، جوش شیرین، سرکه، خمیردندان، الکل، دارچین و اسکراب شکر یا نمک به هیچ وجه استفاده نکنید. درمان خانگی برای جوش بیشتر مراقبتی است نه یک خوراکی یا یک ماده خاص.
روتین پوستی مناسب برای مراقبت از پوست
استمرار در مراقبت همیشگی از پوست می تواند باعث جلوگیری از جوش زدن صورت شود. مراقبت از پوست لازم نیست با محصولات بهداشتی گران قیمت و یا از برندهای خاص باشد. کافی است این کار را مداوم انجام دهید. در ادامه ساده ترین نوع روتین پوست را که هر کسی بتواند آن را برای پوستش استفاده کند، بررسی می کنیم.
مطالعه بیشتر: روتین پوستی اصولی + ترتیب استفاده از محصولات روتین پوستی
روتین صبح
1.شست و شوی صورت با آب ولرم و شوینده مخصوص پوست.
2.به پوستتان مرطوب کننده بزنید ( حتی پوست چرب).
3. ضدآفتاب فراموش نشود.
روتین شب:
1.پاک کردن آرایش و ضدآفتاب و شست و شوی ملایم پوست
2.درمان های ضدجوش را به صورتتان بزنید (درصورت نیاز).
3.مرطوب کننده.
جمع بندی
جوش صورت فقط یک ضایعه کوچک نیست و می تواند شکل های مختلفی داشته باشد. پس لازم است ابتدا انواع جوش های صورت را بشناسیم و سپس برای درمان آن ها اقدام کنیم. مراقبت منظم و ملایم از پوست، شناخت نوع پوست و خودداری از دستکاری کردن آن ها می تواند به کنترل آن ها کمک کند. یادتان نرود از روش های پیشنهادی دیگران هرگز استفاده نکنید چون دلایل بروز جوش ها و فیزیولوژیک بدن شما با دیگران تفاوت دارد.
